Witamy serdecznie na stronie TPZP

W imieniu członków Towarzystwa Przyjaciół Zabytków Pelplina dziękuję, że zainteresowali się Państwo działaniem naszego Stowarzyszenia.

Jesteśmy grupą fascynatów, zakochanych bezgranicznie w dziedzictwie kulturowym Pelplina. Kiedyś mała cysterska wieś, dziś urokliwe miasteczko położone nad rzeką Wierzycą, przez wieki budzi powszechny podziw architekturą usytuowanego tu w końcu XIII wieku opactwa cysterskiego.

Poznanie materialnego i duchowego dziedzictwa szarych mnichów, pozwala wzbogacić wiedzę o kulturotwórczej roli Zakonu Cystersów w naszym regionie oraz pogłębić duchowość nacechowaną charyzmatem służby Bogu i człowiekowi poprzez modlitwę i pracę, odzwierciedlającym benedyktyńską dewizę „ora et labora” (módl się i pracuj).

Pelplin jest ważnym ośrodkiem religijnym i kulturalnym, otwartym dla turystów i pielgrzymów. Panuje tu specyficzna, nieco nostalgiczna atmosfera sprzyjająca wyciszeniu i refleksji.

Pelplin pojawia się na kartach historii w 1274 roku, kiedy to książę pomorski Mestwin /Mściwój II/ daruje tę wieś cystersom. Konwent Zakonu przybywa tu 27 października 1276 roku z Pogódek, dokąd z Doberanu /Meklemburgia/ sprowadził zakonników książę Sambor II. Pelplin spełniał zwyczajowe wymogi zakładania klasztorów przez cystersów – usytuowany został w dolinie, nad rzeką Wierzycą.

Liczne nadania i dotacje uczyniły opactwo pelplińskie silnym gospodarczo. Cystersi zajmowali się jednak nie tylko gospodarką rolną i rzemiosłem. Klasztor rozwijał kulturę piśmienniczą poprzez systematyczne wzbogacanie zbiorów i klasztorne skryptorium.

Pomiędzy XIII i XVI w. w dolinie nad Wierzycą zakonnicy wznieśli trójnawową świątynię  p.w. Wniebowzięcia NMP .

Od strony południowej przylegał do kościoła klasztor zbudowany wokół czworobocznego wirydarza. W skrzydle wschodnim, przeznaczonym dla ojców, znajdowała się zakrystia, kapitularz, rozmównica
i sypialnie mnichów. W części południowej, dla nowicjatu, mieściła się jadalnia i refektarz. W ramieniu zachodnim mieszkali konwersi, czyli bracia bez święceń. Uzupełnienie stanowiły przepiękne ogrody, młyn na Wierzycy i zabudowania gospodarcze.

Opactwo wielokrotnie było grabione i niszczone wskutek najazdów husyckich (1433 ), wojny trzynastoletniej (1454-1466) i najazdów szwedzkich. Spustoszenia czyniły zarazy, pożary i klęski żywiołowe oraz kryzys związany z reformacją. Odnowę duchową i gospodarczą przyniosły rządy opata Mikołaja Kostki (1592-1610) z inspiracji biskupa włocławskiego Hieronima Rozrażewskiego Lata świetności opactwa pelplińskiego przypadają na rządy Leonarda Rembowskiego II, który zainspirował nowy barokowy wystrój kościoła, powstanie słynnych tabulatur organowych oraz kronik klasztornych.

Władze pruskie zlikwidowały klasztor w 1823. Dzięki bulli z 16 lipca 1821 r. powiększona została diecezja chełmińska, a Pelplin ustanowiono jej stolicą (od 1992r. diecezja pelplińska). Świątynia cysterska została katedrą, a otaczająca ją wieś rozrosła w miasteczko. W klasztorze umieszczono Wyższe Seminarium Duchowne i biskupie Collegium Marianum.

Od 1965 r. katedra nosi tytuł bazyliki mniejszej, nadany przez papieża Pawła VI.

ZAPRASZAMY DO ZWIEDZANIA PELPLINA!
Alicja Słyszewska – Prezes TPZP